Onder de nieuwe APCI-wet mogen ngo’s geen buitenlandse steun meer gebruiken om rechtszaken tegen de staat aan te spannen. Daarnaast moet elke ngo voortaan op voorhand toestemming vragen aan de overheid om projecten uit te voeren met buitenlandse financiering. De Peruaanse staat krijgt zo meer controle en kan projecten tegenhouden die haar niet aanstaan. Ngo’s die zich daar niet aan houden, riskeren zware boetes of zelfs het verlies van hun officiële erkenning.
Deze ‘anti-ngo wet’ vormt een extra bedreiging voor organisaties die zich inzetten voor de bescherming van arbeids– en mensenrechten. In een land als Peru waar de rechtsstaat al onder erg druk staat, dreigt deze wet het maatschappelijk middenveld verder te verzwakken. Organisaties die opkomen voor kwetsbare groepen verliezen niet alleen hun slagkracht, maar ook hun onafhankelijkheid. Zonder vrije ruimte voor maatschappelijke organisaties komt niet alleen het recht op protest in het gedrang, maar ook de hoop op sociale vooruitgang.
Directe gevolgen voor Promsex
Voor FOS-partner Promsex – een feministische ngo die strijdt voor seksuele en reproductieve rechten in Peru – heeft de wet directe gevolgen. “Onze programma’s ter verdediging van kwetsbare groepen komen in het gedrang,” klinkt het.
Het is bekend dat zowel in Peru, als in veel andere landen, steeds conservatievere regeringen aan de macht komen die zich verzetten tegen seksuele en reproductieve rechten. Daarom zal Promsex te maken krijgen met mogelijke voorafgaande censuur van haar interventies. Elke interventie moet nu eerst worden goedgekeurd door APCI, wat de deur openzet voor voorafgaande censuur.
Een andere verontrustende beperking is dat ngo’s geen buitenlandse fondsen meer mogen gebruiken om juridische stappen te ondernemen tegen de staat. Dit raakt de kern van het werk van Promsex.
Kwetsbare groepen als grootste slachtoffer
De wet treft niet alleen organisaties, maar vooral de meest kwetsbaren in de samenleving: vrouwen, kinderen, inheemse volkeren, en LGBTIQ+-personen. Veel van hen zijn afhankelijk van ngo’s voor basisvoorzieningen zoals toegang tot medicijnen, anticonceptie, juridische bijstand en seksuele voorlichting. Door de financiering en werking van deze organisaties te ondermijnen, wordt hun recht op bescherming en ondersteuning in gevaar gebracht.
Ngo’s zetten zich in om ongelijkheid en uitsluiting onder de aandacht te brengen en op de nationale agenda te zetten. Veel van de vooruitgang en rechten die in het land zijn verworven, zijn tot stand gekomen door ngo’s die samen met de overheid hebben gewerkt aan wetten, overheidsbeleid en protocollen voor hulpverlening.
“Zonder hun druk op de overheid zouden veel rechten nooit erkend zijn,” benadrukt Promsex. Deze wet, in een context waarin geweld, kwetsbaarheid, onveiligheid en armoede belangrijke uitdagingen vormen voor het land, kan de ongelijkheden vergroten en de kwetsbaarheid van deze groepen versterken.
Uitdagingen voor Promsex en andere ngo’s
De grootste uitdagingen zijn onder meer de noodzaak om te voldoen aan de nieuwe, onnodige en obstructieve eisen die deze wet oplegt. Voor Promsex betekent dit minder ruimte en zekerheid om kwetsbare groepen juridisch te blijven verdedigen. “Het zal een uitdaging zijn om degenen die hun juridische verdediging tegen ernstige schendingen van hun mensenrechten aan ons hebben toevertrouwd, te blijven beschermen. Het gaat hier om mensen zonder financiële middelen, die tot kwetsbare en verarmde bevolkingsgroepen behoren.”
De mogelijkheid om te worden beboet, beperkt bovendien de vrijheid van meningsuiting en het vermogen van ngo’s om de mensenrechten te verdedigen. Dit kan een klimaat van zelfcensuur en angst creëren, waarin ngo’s bepaalde mensenrechten niet durven aan te kaarten of het overheidsbeleid niet durven bekritiseren.
Vooral voor een organisatie als Promsex is het zeer zorgwekkend dat deze zelfcensuur ontstaat. “We hadden hier al ervaring mee als gevolg van de invoering van de “Gag Rule” door USAID, die veel thema’s op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid censureerde, en deze rechten dus ook niet meer konden worden opgeëist. Deze thema’s verdwenen bij veel organisaties die zich hiermee bezighielden. Dit kan leiden tot een grotere kwetsbaarheid van organisaties als Promsex, die zich bezighouden met thema’s als toegang tot legale en veilige abortus, de decriminalisering van abortus, seksueel geweld, seksuele en genderdiversiteit.”
Promsex en andere ngo’s hebben zich publiekelijk uitgesproken tegen de wet en roepen nationale en internationale solidariteit in. Via platforms zoals de ANC (Asociación Nacional de Centros, koepel van Peruaanse ngo’s) en internationale netwerken zoeken ze steun en leggen ze druk op de overheid. Daarnaast worden juridische stappen genomen om de wet aan te vechten, aangezien deze ongrondwettelijk is en de fundamentele rechten schendt van ngo’s en de bevolkingsgroepen die zij steunen.
Een toekomst van strijd en hoop
In deze moeilijke context blijft Promsex inzetten op samenwerking en gezamenlijke actie. “Onze missie blijft dezelfde: het verdedigen van de rechten van vrouwen en andere kwetsbare groepen in Peru,” zegt Promsex.
Aan de internationale gemeenschap, en in het bijzonder partners als FOS en Solidaris in België, richt Promsex een duidelijke boodschap: “Bedankt voor al die jaren van gezamenlijke inzet voor de rechten van vrouwen, met name meisjes en adolescenten. Jullie steun en solidariteit zijn cruciaal om de mensenrechten te blijven verdedigen en het welzijn van kwetsbare bevolkingsgroepen in Peru te bevorderen. Samen blijven we bouwen aan een Peru waarin de stem van burgers, in al hun diversiteit, niet wordt het zwijgen opgelegd.”